Muga bat gurutzatzera behartuta dagoen pertsona bakoitzaren atzean istorio bat dago, ihesaldi bat, gerra bat, miseria… eta haien lurraldeetatik milioika pertsona kanporatzen dituen eredu ekonomiko globala. Ceutan gertatzen ari dena, komunikabideek eta Espainiako klase politikoaren zati handi batek behin eta berriz hala esan arren, ez da inbasio bat.

«Subiranotasunaren aurkako erasoaz» hitz egiten dutenean, ez dira errealitatea deskribatzen ari: kontakizun bat eraikitzen ari dira. Kontakizun horretatik nahita kanpo uzten dira kolonizazioaren ondorioak, giza eskubideak eta nazioarteko babesa. Behin kontakizun hori sortutakoan, migrazioa mehatxu bihurtzen da, eta bakarrik dagoen neskatxa den, gerratik ihes egiten duen gaztea den edo, besterik gabe, soldata duin bat bilatzen duen norbait den jakiteak garrantzia galtzen du: guztiak nahasten dira kanporatu beharreko masa berean.

Migratzaileen iritsierari eman zaion erantzun politikoa ez da izan, oro har, eskubideetan oinarritua. Ordena publikoaren eta errentagarritasun elektoralaren araberako erantzuna izan da, batez ere. Eta kontakizun faltsu hori kalera ateratzen da, eta han indarkeria zehatz bihurtzen da. Inor harritu gabe, faxismoak egoera hori baliatzen du beldurra sortzeko eta bere diskurtsoak kapitalizatzeko.

Emaitza ikusten ari garen hori da, funtsean kudeaketa polizialarekin kausen gaineko gelditasuna uztartzen dituen estatu bat; eta, bere frustrazioa ekuazioko pertsona zaurgarrienen aurka —migratzaileak berek eta laguntzen dietenak— bideratzen duen biztanleriaren zati bat, hilabetez

«inbasioaren»

eta gorrotoaren diskurtsoak xaxatutakoa.

Eskubideak datu eta gorputzak muga bihurtzen direnean

Ikuspegi desegoki horren sintomarik argienetakoa erabiltzen diren hitzak dira. Ceutan gertatzen ari dena agenda politikoan islatzen denean autonomia erkidego bakoitzari zenbat adingabe «tokatzen» zaizkion besterik ez galdetuz, orduan funtsezko zerbait galdu dugu bidean.

Pertsonak «banatzeaz» hitz egiteak —eta bereziki haurrak— giza eskubideak kontu logistiko bihurtzen ditu. Jakina lurraldeen artean erantzukidetasuna egon behar dela, baina zenbat pertsona dagozkio toki bakoitzari zehaztera mugatzen bada eztabaida, benetan garrantzitsuak diren galderak erantzun gabe utziko ditugu: zer etxebizitza, zer hezkuntza, zer arreta psikologiko, zer prestakuntza – eta lan – ibilbide eta arrazakeriaren aurrean zer babes bermatuko zaie iritsiko direnean.

Testuinguru horretan, berriro ere, emakumeak erabiliak eta instrumentalizatuak izaten dira diskurtso arrazista, mugen aldeko edo militaristen bidez. Emakumeen aurkako sexu – indarkeria ez zen Ceutara migratzaileak iristearekin hasi, ezta han amaitu ere, eta ezin da erasotzaileen jatorriaren arabera azaldu. Emakumeen gorputzak gerra – lurralde izan dira historikoki, eta gaur egun ere badira: gatazka kolonialetan arma gisa erabilitako bortxaketak eta sexu – esklabotza dira horren adibide basatienetako batzuk.

Gertatzen ari dena da, hain zuzen ere, ehunka emakume eta neska migratzaile muturreko zaurgarritasun – egoeran geratu direla: ostatu nahikorik gabe, egunetan zehar babes – sistemetatik kanpo, leku prekarioetan lo eginez eta kaosean murgildutako hiri batean batetik bestera ibiliz. Horrelako egoera batek babes – eta zaintza – mekanismoak aktibatu beharko lituzke, eta ez diskurtso arrazista edo militaristentzako erregai bihurtu.

Alde zuzenean daudela diotenen erantzukizuna

Eusko Jaurlaritzak urteak daramatza migrazioaren arloan eskumen handiagoak aldarrikatzen, eta bere harrera – eredua erreferentzia gisa defendatu du; Nafarroak indarrean dagoen Harrera Plana du, eta Ceutatik datozen adingabeak hartzeko prestasuna adierazi du. Hala ere, ez da nahikoa eskumenak aldarrikatzea baldin eta gero, errealitatearen aurrean, ageriko pobreziari ematen zaion erantzuna, Donostian gertatu den bezala, jaten ematea kriminalizatzea bada.

Ez da nahikoa elkartasun diskurtso batekin, baldin eta baliabide egonkorretan, etxebizitzan, erregularizazio – ibilbideetan eta boluntario gutxi batzuen borondate onaren mende ez dagoen harrera – politikan gauzatzen ez bada.

Donostiaren kasuan, hegoaldeko mugarekin paralelismoa ezin zuzenagoa da. Han kostaldea militarizatu eta beroan itzultzen dira pertsonak; hemen ogitarteko bat banatzen duena identifikatu egiten da. Han pertsonen etorrera segurtasun – gabeziarekin lotzen da; hemen elkartasunezko afari bat «erakartze – efektuarekin» eta delinkuentziarekin lotzen da. Bi kasuetan, borrokatzen den arazoa ez da pobrezia edo harrera – falta: pobreziaren eta hari aurre egiten saiatzen direnen ikusgaitasuna baizik.

Ezin da pobreziari buruz hitz egin hura sostengatzen duen eta langileriaren zati bat etengabeko irregulartasun – egoeran mantentzen jarraitzen duen eredu ekonomiko kapitalista zalantzan jarri gabe. Horri esker, agroindustria intentsiboak, ostalaritzak edo zaintza – sektoreak baldintzak negoziatu, abusuak salatu edo soldata ziztrinak ukatu ezin dituen eskulana eduki dezakete.

Arazoa sistema da, pertsona batzuk beren lurraldeetatik kanporatzen dituena, iristen direnean esplotatzen dituena, eta, ondoren, hemen lehendik zeudenekin aurrez aurre jartzen saiatzen dena.

ESKtik berretsi egiten dugu Euskal Herri, eta mundu, desmilitarizatu, solidario eta justu baten aldeko gure konpromisoa, non pertsona bakar bat ere ez den mehatxutzat hartuko bizitza duin baten bila aritzeagatik. Ez dago zozketatu edo banatu daitekeen eskubiderik: giza eskubideak bermatzen dira.