Milaka pertsonak Espainiaren eta Marokoren arteko muga zeharkatu dute azken orduetan, Ceutan. Lehenak igerian iritsi ziren, baina atzo, mugan kontrolik ez zegoela ikusita, oinez gurutzatu zuten gehienek. Bidea igeri egiten ahalegindu diren askok, ordea, ez dute helburua lortu: gutxienez 57 lagun hil direla baieztatu dute, gehienak itota. Denera, Espainiako Barne Ministerioaren arabera, 50.000 lagun inguru iritsi dira Ceutara azken egunetan, gehienak atzo, baina erdiak baino gehiago, 48.300 inguru, jada itzuli dira Marokora, euren kabuz.

Migratzaile gehienek kalean igaro dute gaua, parkeetako belardietan etzanda eta soinean zuten arropa besterik ez zutela. Goizean, Madrilek armada mobilizatu du; tankeak jarri dituzte Ceuta sarreran, eta migratzaileak industriagune batera bidaltzen ari dira, sakabana ez daitezen. Soldaduak Espainiako Poliziarekin eta Guardia Zibilarekin elkarlanean ari dira.

Gaur – gaurkoz, ez dute esan zehatz – mehatz zenbat migratzaile iritsi diren; halere, Ceutako presidente Juan Jesus Vivasek hitzeman du «legearen arabera» jokatuko dutela adingabekoekin. Azaldu duenez, atzoko gertakizunaren aurretik adin txikiko 180 migratzaile zeuden hirian; atzo, 750 adingabe gehiago artatu zituzten harrera zentroetan.

Espainiako armadaren tanke bat Ceutako mugan, gaur. REDUAN DRIS / EFE

Espainiako eta Marokoko gobernuak atzo eguerdian elkartu ziren egoerari buruz hitz egiteko, eta hainbat erabaki hartu zituzten, besteak beste, Ceutara legez kanpo sartutako lagunak berehala itzularaztea Marokora. Aurrerantzean ere elkarlanean segituko dutela jakinarazi dute, migrazio krisiari erantzun bateratua emateko.

Pedro Sanchez Espainiako presidentea hiri autonomoan izan da gaur. Tarajal kai muturrera bisita egin du, migratzaile gehienek muga pasatzeko baliatu duten tokira, eta, ondoren, bilera bat egin du tokiko ordezkari politiko eta polizialekin.

Horren ostean egin ditu adierazpenak. Esan du atzo gertatutakoa «Espainiako lurralde osotasunaren aurkako eraso bat» dela, eta Espainiako Gobernuak eskura dituen baliabide guztiak erabiliko dituela Ceutako herritarren segurtasuna bermatzeko. Azaldu du Guardia Zibilak buiak jarriko dituela kai muturrean, «traba fisiko bat jartzeko behintzat, aberriratzeak errazteko». Horretarako izapideak bizkortuko dituztela ere hitzeman du.

Gertatutakoaren harira, baina, esan du agian «zenbait lege erreforma» planteatzeko prest egongo dela. Izan ere, Sanchezek uste du «migratzaileekin trafikatzen duten mafiek» bultzatu dutela atzoko gertakizuna, Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpen bat baliatuta. Ebazpen horren arabera, ez da legezkoa Espainiara igerian sartzen diren pertsonak iritsi ahala kanporatzea, iritzita kasu horretan ez dagoela muga fisikorik. Hala, Sanchezek esan du Atzerritarren Legea moldatu ote daitekeen aztertuko duela, mugan egiten diren kanporaketak «ahalik eta modurik eraginkorrenean» egiteko.

PPren eskaerak eta Sumarren kritikak

Egoera ikusita, Atzerritarren Legea aldatzeko eskatu du PPk, «migratzaileak mugan bertan itzularazi ahal izateko». Horrez gain, Sanchezi exijitu dio agerraldi bat egin dezala lehenbailehen Espainiako Kongresuan, eta galdegin du Ceutakoa «interes nazionaleko egoera» deklaratu eta «baliabide masiboak» bidaltzea hara.

«Ceutara jendea iritsi eta iritsi aritu da gau osoan, eta han daudenek hiri okupatu batean daudela deskribatzen dute; ez dira ezer egiten ari hori eragozteko», adierazi du Alberto Nuñez Feijoo PPko presidenteak ohar bidez. Iragarri duenez, bihar da Ceutara joatekoa.

PPren ildoari jarraiki, Ceutakoa «inbasio bat» izan dela nabarmendu du Voxeko kide Isabel Perez Molinok, iritzita hara iritsi diren migratzaileak «inpunitate osoz» sartu direla Espainian. Prentsaurreko batean egin ditu adierazpen horiek, eta ondoan izan du Ceutako Voxeko presidente Juan Sergio Redondo. Espainiako Gobernuari «ustela» izatea eta «traizio» egitea leporatu dio hark. Biek ala biek migrazio politikak are gehiago «gogortzeko» exijitu dute.

Gertatutakoaren inguruan hitz egin dute beste alderdi batzuek ere, hala nola Sumarrek. Espainiako Gobernuari kargu hartu ordez, Marokori egotzi dio «dozenaka pertsonaren heriotza eragitea» eta «desesperatuta» dauden herritarrak Espainiari «presio egiteko tresna» gisa erabiltzea. Prentsa ohar baten bidez egin dituzte adierazpen horiek, eta gaineratu dute lehentasuna migratzaileei «arreta humanitarioa» ematea dela, baita harrera sareak eta GKE gobernuz kanpoko erakundeak indartzea ere.

Pedro Sanchez Ceutako agintariekin bilduta gaur, Ceutan. BORJA PUIG DE LA BELLACASA / EFE

Ez Ceutan bezainbeste, baina Melillan ere 300 – 400 lagun inguruk gurutzatu dute muga bart, hango gobernuaren arabera. Han bai, Madrilek muga ixtea erabaki du. Melillako Gobernuko ordezkari Sabrina Mohk esan duenez, ez dago argi muga noiz irekiko duten berriz; haren arabera, «segurtasuna bermatzea posible» denean irekiko dute.

«Duintasuna eta errespetua»

Migratzaileekin eta adingabeekin lan egiten duten zenbait GKEk ere hitz egin dute Ceutan gertatutakoaren inguruan, eta eskaera argi bat egin diote Espainiako Gobernuari: «Duintasuna, legezkotasuna eta errespetua» izan daitezela muga zeharkatu duten milaka pertsonak artatzeko irizpideak.

CEAR Iheslariak Laguntzeko Espainiako Batzordeak «giza eskubideetan» oinarritutako erantzun bat emateko eskatu du, eta agintariei exijitu die «erantzukizunez» jokatu dezatela, «gorroto mezurik» ez zabaltzeko. Halaber, nabarmendu du migrante asko asilo eskatzaileak direla, eta, hortaz, haien kasuak «indibidualki eta sakonki» aztertu behar liratekeela ezein erabaki hartu aurretik. «Gero eta maizago gertatzen diren gertaera hauek EBren migrazio politiken ondorio dira, zeintzuek heriotzak eta bortizkeria eragiten dituzten».

AI Amnesty Internationaleko zuzendari Esteban Beltranek gogorarazi du, bestalde, «kanporatze kolektiboak» legez kanpokoak direla «egoera edozein dela ere», eta bermatu egin behar direla migratzaileei arta emateko beharrezkoak diren osasun baliabide guztiak.

Ceutan 2021. urtetik izan den migrazio krisirik handiena izan da azken orduetakoa. Urte hartako maiatzean 10.000 gazte heldu ziren Ceutako hondartzara, orain baino askoz gutxiago, Espainiaren eta Marokoren arteko harremana tentsio handikoa zen garai batean.